

عکسها از ایران مانیا


عکسها از ایران مانیا
این شعری فارسی بود که سال گذشته در وبلاک پوچستان خوانده و به ترکی آذربایجانی ترجمه کرده بودم . اصل شعر اینجاست .
هارا گئدیرسه ن ؟
الله هین ائوینه ؟ الله هین گؤروشونه ؟
اوزبه اوز ائوین قاپیسینی دؤی ، هه ن ، او ائوی کی یئتیم خانادیر
او ائوی کی هر گئجه اوشاقلار آج یاتیرلار ، الله بو گئجه اوردادیر
بو گئجه ، یولا دوشمه میشده ن قاباق ، بیر آز قونشو ائوینه قوناق گئت
باخ گِؤر ، اوجاق اوستونده کی قابلاما دولودور ،
دولودور سوینان
هه ن ، ته کجه سو
و آنانین الینده قاشیغی ، پیشمیشی قاریشدیریر
دادینا باخیر ، دوز سه پیر ، اوقه ده ر قاریشدیریر ، قاینادیر کی ، آج اوشاقلار یوخلویالار
دونه ن گئجه ده بو پیشمیشی پیشیرمیشدی
ساباح گئجه ده پیشیریه جاخ ، بیری گونده
...
هارا یوللانیرسان ؟
یو گئجه یولا دوشمه میشده ن قاباق
دوواربیر قونشووا بیر باش وور
هه ن ، او ائویکی آتاسی خسته دیر ، یورقان دوشه کده
یوخسوللوقدان ، داوا درمانسیزلیقدان
اؤلومون یولونو گؤزلور
بو قونشوکی دونه ن قیزارا قیزارا سه نده ن بیر آز بورج ایسته دی ،
وئردین ؟ یوخووویدی ؟ ؟
...
هارا گئدیرسه ن ؟
بو گئجه گئتمه میشده ن قاباق
او تانیشیوین ائوینه باش وور
اوکی سه نده ن قانی بیردیر
اوکی دونه ن حلاللیق آلماغا یانینا گئتمیشدین
و دئمیشدین ، الله قویسا ، یئددی مینجی یولوندور
اوکی اوشاقلاری کاسیبلیقدان ، جیندیریق پالتارلارینا گؤره ،
بیر بوجاقدا گیزله نیب گؤزووه گؤرسه نمه دیله ر
...
هانسی هاواداسان ؟
محشر عرفات ؟
منا ؟ یا جمرات ؟
بو یولچولوغون زحمتینی بوینووا آلما ،
شئیطان سه نین اوره یینده دیر ، سه نین روحوندادیر
تمیزله نمه کده ن اؤتور ، اؤزووی رمی ائله ، داشی اؤزووه وور ،
اؤزووی قورتار ، اؤزونده ن
نه ده ن کی ، الله سه نه حرام ائله دی ، بو یولچولوقدا ، حتی اؤزووه آینادا باخماغی
...
اولوکو ابراهیمین آیاغینا چاتماغ ایستیرسه ن ؟
او الله لی نی کی الله هین یولوندا
الله هین بویوروقوینان ، بالاسینی ساللاخا آپاردی ؟
ابراهیم بالاسینی ساللاخا آپاردی ، سه ن اینانجیوی
...
هانسینا گؤره اوره یین داریخیر ؟ بقیعین زیارتی ، یا پئیغمبیرین ؟
او پئیغمبر کی ،
آتا بابالارین ایکی اوزلولوق ، یالتاقچیلیقنان دوزه لده ن مه چیدین ییخماغینا بویوروق وئردی ؟
...
کیمی زیارت ائله مه یه اوره یین چیرپینیر ؟
خدیجه کبری زیارتینه ؟
او کی بوتون وار یوخونو اینانجینین ، آداملارین یولوندا باغیشلادی ؟
...
دور ، اویان ، ایکی اوزلولوق ، یالتاقچیلیق ، پالتارلارین اینینده ن چیخارت
احرام پالتارلاریوی ، او پالتارلاری کی هر یالتاقچی لیقدان ، ایکی اوزلولوکده ن پاکدیر، گئیین
کیچیل او میقاتدان اؤتور
نییه کی ، قیامت یاخیندیر
...
الله هی ، او یئتیم خانادا
الله هی ، اوجاق اوستونده کی سودان دولو قابلامادا
الله هی ، نوخوش قونشونون باشی اوسته
الله هی ، قوجالار ائوینین اومودسوزلوغوندا
اورداکی منیم سه نین آتا آنالاریمیز اوره یی ، بیر آز محبتده ن اؤتور چیرپنیر
اورداکی اومودسوزلوغنه ن اؤلوم صفینده نوبه یه دوزولوبله ر
الله هی ، آبیرلی کاسیبلارین ائوینده
الله هی ، مین یئرده
الله هی ، هر یئرده زیارت ائله
...
کعبه بیر نیشان داشیدیر
بیر داشدیر کی یولووی آزمییا سان
سه ن کی آزیبسان
بیرده احرام باغلا
ضرب المثل های آلمانی ، فارسی ، ترکی آذربایجانی - ۹
41 – etwas durch die Blume sagen.
چیزی را داخل گل گفتن .
چیزی را با کنایه و در پرده گفتن .
پاکات ایچینده سؤز دئمه ک
...
42 – da steckt noch etwas dahinter
زیر این کاسه نیم کاسه ایست .
ایش ایچینده بیر ایش وار
...
43 – das ist mir ein Dorn im Auge.
مثل خاری در چشم من است .
تیکان کیمی گؤزومه باتیر .
...
44 – da wird schon etwas wahres dran sein.
تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها.
بیر سؤز اولماسا مین سؤز دئییلمز
...
45 – man muss das Eisen schmieden solange es heiß ist.
تا تنور گرم است نان را باید پخت .
چؤرکی تندیر داغ کن یاپ
دیل : زبان
دیل آچماق : دانیشماغا باشلاماق ، زبان باز کردن
دیل اؤرگه تمه ک : دانیشماق اؤرگه تمه ک ، زبان یاد دادن
دیل بوغازا قویماق : ( یک لحظه یا مدتی کوتاه ) حرف نزدن
دیل تؤکمه ک : شیرین دیلنه ن دانیشماق ، با چرب زبانی و مهربانی ( یک ریز ) حرف زدن
دیل چیخارتماق : زبان درآوردن ، با زبان به یکی شکلک درآوردن
دیل داش : همزبان
دیل دن دئمه ک : از روی تعارف یک چیزی را گفتن
دیلدن دیله دوشمه ک : حرفش سر زبانها افتادن
دیلدن سالماق : خیلی خسته کردن
دیل سیز : بی سر و زبان ، آدم کم رو و کم حرف
دیل له نمه ک : ( از کسی یا چیزی به تنگ آمدن ) و به حرف آمدن
دیل یاراسی : زخم زبان
دیله توتماق : با خوش زبانی با کسی حرف زدن و او را برای انجام کاری ترغیب و تشویق کردن
دیله گتیرمه ک : ( خواسته یا اعتراضی را ) به زبان آوردن
دیل آجی : تلخ زبان ، کسی که حرفهایش نیشدار است
دیل اوزون : زبان دراز
دیل اوزونلوق : زبان درازی
دیل ایله ساتاشماق : با زبان تلخ یکی را آزردن و زخم زبان زدن
دیلی باغلی : ساکت و زبان بسته
دیلی توتماق : بند آمدن زبان و به لکنت افتادن
دیلی دولاشماق : به لکنت افتادن زبان
دیلی دؤنمه ک : تلفظ زبانی که برای آدمی ناآشناست
دیلی شیرین : شیرین زبان ، کسی که حروف ر و س را نتواند خوب تلفظ کند و ر را ی تلفظ کند
دیلینی قارنینا قویماق : حرف نزدن ، بس کردن
دیلی قوورولماق : ( یک نوع فحش و نفرین است ) زبانش سرخ شدن
دیلی قیسسا : کوتاه زبان ، کوتاه بودن زبان کسی
دیلیم دن قاچدی : نمی خواستم بگویم از زبانم در رفت
دیلیم گلمیر : نمی توانم بگویم ، جرات گفتنش را ندارم
دیلیمین اوجوندادیر : ( می دانم اما یادم رفت ) نوک زبانم است
دیلیندن سؤز آلماق : از زبان کسی حرف کشیدن
دیلینه وورماق : به زبان زدن ، مزه غذائی را چشیدن
دیلینه وورماق : حرفی را به کسی نسبت دادن
دیلینی دولاشدیرماق : برای جواب دادن به کسی حرفهائی سر هم کردن و گفتن
دیلینی دیشله مه ک : زبان را گاز گرفتن ، از گفتن حرفی که خیر نیست خودداری کردن
تایلی تایین تاپماسا ، یاماندی حالی گونو
دئییر گونلرین بیر گونونده ، بیر مئشه ده ، بیر سیچانلا قورباغا یولداش اولارلار، اولارین بیربیرلرینه حرمت محبتلری او قدیر چوخالاردیکی بیر بیرلریندن آیریلماق ایسته مزدیلر . سیچان هر گون گؤل قیراغینا گئدیب ، قورباغانین ائشیتمه لی غورغورونا قولاق آسیب ، اونون ماهنی سینان بیر گؤزل اوناردی . او بیرسی جه رجه ناوارلار نه قدیر بونلاری دانلاردیلار کی : « آی بالام سیچانلا قورباغانین یولداشلیغی هاردا گؤرونوب ؟ بو نه اویوندور ؟ » هئچ بیرسینین بئینینه باتمازدی . او ایکیسی بیربیرین گؤرمویه ن گون اوره کلری چوخ سیخیلاردی .
بیر گون سیچان قورباغییا دییه ر : ای من سنین بلبل سه سیوه ، قایماق دوداغیوا،آلما یاناغیوا ، آلا گؤزووه قوربان اولوم . آخیر من نه زامان سنی گؤرمویه نده احوالاتیم چوخ قولای اولور. آخیر سنی تاپانمییان گون لاپ باغریم چاتدیر .
قورباغا دییه ر : ای من سنین بویان قوربان ، ای من سنین ایپک قویروغووا حئیران منده سنی گؤرمویه نده حالیم یامان اولور . بیر فیکیر قیل بیربیریمیزی گؤیلوموز ایسته یه نده تئز تاپاق .
سیچان بیر خیردا فیکیرله شندن سورا دییه ر : یولون تاپدیم اگر راضی اولسان گئدیم بیر اوزون ایپ تاپیب گتیریم بیر اوجون سنین آیاغیوا بیر اوجوندا اؤز آیاغیما باغلاییم . نه زامان ایسته سه ک گؤروشه ک بو ایپی چه کاخ .
بو سؤز قورباغانین بئینینه باتار. سیچان گئدیب بیر اوزون ایپ تاپیب گتیریب بیر اوجون اؤز آیاغینا ، بیر اوجون دا قورباغانین آیاغینا باغلار . بیر نئچه گون کئچندن سورا . بیر گون سحرچاغی سیچان یوخودان اویانیب چای چؤره یین یئیه ندن سورا ، آفتاهانی سوینان دولدوروب قاپیسینین قاباغین سولویوب سوپورمه یه باشلار . قضوو قدردن بیر قوش یوواسیندان قاناد چالیب ائشییه اوچوب ، بالالارینا یئمه ک تاپماق اوچون اووا چیخار . یوخاریدان آشاغی باخاندا سیچانی گؤره ر ، تئزجه نه سیچان اوستونه یوگوروب یازیق بالانی ایمدیکینه آلیب گؤیه قالخار . قوش گؤیه اوچدوقجا یازیق قورباغادا ایپدن آسلانیب گؤیه قالخار . قورباغانین گؤیده اویناخلاماسینی اوبیرسی جه ناوارلار گؤروب بیر بیرلرینه گؤرسه دیب دییه رلر : آی بالام هر نه گؤرموشدوک قوباغانین گؤیده اوچماغینی گؤرمه میشدیک .
طوطی کی آغاج باشیندا اوتورموشدو قاه قاه گولوب ، سوروشار : آی قورباغا گؤیون اوزونده نه ایشین وار ؟ اولمویا ایستیرسن قوش خانیمین بالالارینین چای چؤره یی اولاسان ؟
قورباغا دییه ر :
تایلی تایین تاپماسا یاماندی حالی گؤنو
قورباغا سیچانا تای اولسا من گؤنه قالار آخیری
متن به فارسی در اینجا
گؤزله
گزه – گزه بیر حکمته توش اولدوم
عجب قارشی گلدی گؤزل – گؤزله
آتدی کیپریکلرین یاخدی جانیم
بیلمم نه سویلدی گؤزل – گؤزله
...
تغایر اولموشام آزیلا چوخلا
ساخلا نظرینده سن منی یوخلا
لطف ائیله بیر گئجه قوینوندا ساخلا
بو سینیق کؤنلومو گؤزل - گؤزله
...
بئله جبرلره من چوخ دؤزموشم
گؤزل جمالینین وصفین یازمیشام
بیچاره « قاسیمم » دونیا گزمیشم
گؤرمدیم سنین تک گؤزل گؤز آلا
شاعر : خسته قاسم
اونوت منی
دیلیم دینمه ز ، کیپریکلریم سس ائلر
نئجه خوشدور – اورگیمی کس ائله
قالان عمره یاریم اوره ک بس ائلر
اونوت منی ، آلدات منی ، آت منی
...
ائنیشی قار ، یوخوشو قار ، بو یولون
یاد نفسدن بوز قایاسی سو اولو
یالان یولو ، بئش آددیملیق سو یولو
آلدات منی ، اونوت منی ، آت منی
...
سن عمرونون آتشینده یاناندا
کؤلگه کیمی گرک سیزم یانیندا
قیمتلی بیر ایتیک ساخلا یادیندا
اونوت منی ، آلدات منی ، آت منی
...
گؤزد گؤزه ایپک سالماق نر ایشدی
باخیشلارین مئیلینی تئز دییشدی
تزه آددیم اؤزو ته ره دؤیوشدو
آلدات منی ، اونوت منی ، آت منی
...
بو سئودادان نه یئتیردیک ، نه اوزدوک؟
دالغاسیندا نه غرق اولدوق ، نه اوزدوک
آخیر سنی دوزده قویدو بو دوزلوک
اونوت منی ، آلدات منی ، آت منی
شاعر : ممد آراز
36 – abwarten und Tee trinken
منتظر باشیم و چای بخوریم
صبر کنیم ببینیم چه می شود.
گر صبر کنی زغوره حلوا سازم
صبرنه ن حالوا پیشر ای قورا سندن
...
37 – Was du nicht willst, dass man dir tu, das füg keinen anderen zu!
آنچه که بر خود نمی پسندی ، بر دیگران نیز نپسند.
اؤزووه بیر اینه باتیر ، اؤزگویه بیر چووالدیز.
...
38 – den Sack schlägt man , und den Esel meint man
به در می گویند ، دیوار بشنود.
قیزیم سنه دئییرم ، گلینیم سن ائشیت .
...
39 – Von Mund zu Mund gehen.
دهان به دهان گشتن .
آغیزلاردا ساققیز اولماق
...
40 – Das ist besser als nichts.
از هیچ بهتر است.
کاچی بهتر از هیچ چی
هئچ زاددان کی یاخچی دی .
ضرب المثل های آلمانی فارسی ترکی آذربایجانی - ۷
31 – aus einer Mücke einen Elefanten machen.
از یک پشه فیل ساختن .
از کاه کوه ساختن .
سؤزو یئکه لتمه ک
...
32 – tauben Ohren predigen.
به کر وعظ کردن.
یاسین به گوش خر خواندن.
ائششه کین قولاغینا یاسین اوخوماق .
...
33 – das Wort liegt mir auf der Zunge.
این لغت نوک زبانم است .
دیلیمین اوجوندا دیر .
...
34 – Ich sehe schwarz.
من سیاه می بینم.
چشمم آب نمی خورد .
گؤزوم سو ایچمیر .
...
35 – jdm den Schwarzen Peter zuschieben .
کاسه کوزه را سر کسی شکستن .
چاناغی بیرینین باشیندا سیندیرماق .
26 – Geld wie Heu haben.
پول مثل کاه داشتن.
پول زیاد داشتن.
پولو وار سامان کیمی.
...
27 – Das ist Jacke wie Hose.
آن ژاکت مثل شلوار است.
چه علی خواجه چه خواجه علی
یا حسن کئچل یا کئچل حسن
...
28 – Die Wände haben Ohren.
دیوارها گوش دارند.
دیوار موش دارد موش گوش دارد.
یئرین قولاغی وار.
...
29 – Unkraut vergeht nicht.
علف هرزه هلاک نمی شود.
بادمجان بم آفت ندارد.
مال پوخون ایلدیریم ویرماز
...
30 – auf Regen folgt Sonnenschein.
بعد از باران خورشید می درخشد.
پایان شب سیه سفید است .
قارا گونون عمرو آز اولار .
بو عؤموردو اؤز باهاری ، اؤز قیشی
گلن یازدا ، گئدن قیشدا نه گوناه
خیرتده یه جن گوناهلارا باتمیشی
یویا بیلمز قار یاغیشدا نه گوناه
...
گؤیلر قالا ، بولودلاری آخیلمیش
یئر کؤرپه لی ، یئر جاوانلی ، آهیللی
دلی – دئییب داشلاریندا – عاغیللی
خنجر قاپان عاغلی چاشدا نه گوناه
...
یئکه – یئکه خیردالانان آددیلار
هئچ بیلینمز چاپاردیلار ، آتدیلار
ایکی ایته پارا سوموک آتدیلار
قارا باشدا آلا باشدا نه گوناه
...
قارا کولک تومانینی قالدیرا
خیرمانچی نین سامانینی قالدیرا
دییرمانچی دابانینی قالدیرا
بیر – بیرینی یئین داشدا نه گوناه
...
هر هاوایا چیینینه باش قویمایان
فیرفیرا تک فیرلانماقدان دویمایان
بو باشلارلا آشیق – اشیق اوینایان
چئویک الده ، آییق باشدا نه گوناه
...
بلکه اللی مصراعسی یوخ اللی مین
بو تیتره ییش گوناهیدیر الیمین
قوللاریندا دوست الی وار اللی مین
ممد آراز اللی یاشدا نه گوناه
...
شاعر : ممد آراز
21 – Wer A sagt, muss auch B sagen.
هر کسی آ گفت ، باید ب هم بگوید .
کسی که خربزه می خورد ، پای لغزش هم می نشیند .
گؤیلو بالیق آتی ایسته یه ن، قویروغون قویار بوز اوسته .
...
22 – Er hat sich gut aus der Affäre gezogen.
خوب گلیمش را از آب بیرون می کشد .
اؤز گلیمین سودان چیخاردا بیلیر.
...
23 – Was hast du wieder alles angerichtet?
دیگه چه دسته گلی به آب دادی ؟
داها نه پوخ سالمیسان سبده ؟
...
24 – Hunde, die bellen, beißen nicht.
سگهائی که پارس می کنند ، گاز نمی گیرند .
هورن ایت ، قاپماز
...
25 – Sich nach der Decke stecken.
پا را به اندازه گلیم خود دراز کردن.
اؤز گلیمینه گؤره آیاغینی اوزالتماق .
....................................................
بو آتاسؤزونو ده محرم منصوری زاده گؤنده ریب
گؤیلو بالیق آتی (اتي؟) ایسته یه ن، قویروغون قویار بوز اوسته .
بئله ده دئيلير:
آدوي قويدون دگيرمانچي ، چاغير گلسين دن کور اوغلي!